ŞİŞMANLIK NEDİR? KİMLER ŞİŞMANDIR?

cropped-waist-fat-dollar-paid.jpgSon yıllarda üzerinde fazlasıyla yoğunlaşılan, balık etli insanların bile morallerini bozarak evlerine hapsedecek derecede agresif şekilde pompalanan    “ zayıflık / skinny  “ kavramını maalesef hepimiz biliyoruz.

Peki zayıflık kavramının tersi olan şişmanlık ve obezite nedir? Kimler şişmandır kimler obezdir bunu biliyor muyuz?

Şişmanlığın en basit açıklaması vücutta olması gerekenden fazla yağ dokusu birikmesi halidir. Yani besinlerle alınan enerjinin, gün boyu harcanan enerjiden daha fazla olması sonucunda vücudun depo yağlarının yağsız vücut kitlesine oranla artması ve normal değerlerin üzerine çıkmasıdır.

Şişmanlığın temelinde; genetik yatkınlık, aşırı besin alımı, yanlış beslenme alışkanlıkları, fiziksek aktivite azlığı ve psikolojik sorunlar gibi sebepler yatmaktadır.

Tabii bu arada vücutta biriken her fazla yağ şişmanlık ya da obezite değildir. Şişmanlık tanımlamasında kullanılan birçok ölçüm yöntemi vardır. Bu yöntemler kadın ve erkek için de farklı şekilde hesaplamalardır.

Bunlardan biri “İdeal Kilo”dur.

Sizes 8, 12 and 14.

En kaba şekli ile kişinin boyundan 100 çıkarmakla o kişinin ideal kilosunu hesaplamak mümkündür. Örneğin 170 cm boyundaki bir kişinin kilosunun 70 olması gerekmektedir.

Bir başka ölçüm metodu boy ve kilo arasında 10 fark bulunması gerekliliğidir. Örneğin boyu 170 olan bir kadının kilosu 60 olması gerekir.

Erkekler ise biraz daha şanslı çünkü boy ve kilo aynı olabilir. Yani 170 boyunda bir erkek 70 kilo ise kilolu sayılmaz.

Şişmanlık sınırlarını saptamakta en fazla kullanılan formül de “Vücut Kitle İndeksi (VKI)”dır.

Ağırlığın metre cinsinden boyun karesine oranı ile hesaplanır. Örneğin yine 170 cm boyunda ve 70 kg ağırlığındaki bir hastanın VKI = 70/1.72 = 24.2’dir. VKI 19-25 arasında olan kişiler normal kilolu kişilerdir. 25-30 arası balık eti veya toplu, 30-40 arası şişman ve 40’in üzeri ise bazı hastalıkların ortaya çıkmasına elverişli şişmanlık durumu olarak ifade edilir.

cropped-fotolia_103097095_subscription_monthly_m.jpg

Vücut Kitle İndeksi Değerlendirilmesi:
18.5 kg/m2’nin altında ise zayıf

18.5-24.9 kg/m2 arasında ise normal kilolu

25-29.9 kg/m2 arasında ise hafif şişman (fazla kilolu)

30-34.9 kg/m2 arasında ise orta derecede şişman (I.Derece)

35-39.9 kg/m2 arasında ise ağır derecede şişman (II.Derece)

40 kg/m2 üzerinde ise çok ağır derecede şişman (III.Derece)

Bir başka ölçüm; bel çevresinin erkekte 102 cm, kadında 88 cm.yi geçmesi, ya da bel çevresinin kalça çevresine oranının erkekte 0.9, kadında ise 0.8’den fazla olması yine şişmanlık olarak değerlendirilmektedir.

Bu ölçüm ayni zamanda fazla olduğu anlaşılan yağ dokusunun vücudun en fazla neresinde biriktiğini de öğrenmemize yarar. Eğer yağ dokusu karında ve dolayısı ile iç organların çevresinde birikmişse, bu durumda kişide kilo fazlalığına bağlı olarak ortaya çıkma ihtimali yüksek olan bazı ek hastalıkların görülme oranı daha fazla artar.

Şişmanlık ve obezite arasındaki fark, yağ ölçümlemesi ile anlaşılır. Obezitenin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemleri de biraz açıklayalım.

Obezitenin en hassas göstergesi beden yağ oranının ölçümüdür. Ancak bu son derece güç bir yöntemdir. Bu nedenle vücut ağırlığı değerlendirilirken daha kolay bir değerlendirme yöntemi olan beden kitle indeksi (BKİ) kullanılır. Beden kitle indeksi, kilogram cinsinden ağırlığın, metre cinsinden boyun karesine bölünerek elde edilir.

Erişkin bir kadında beden yağ oranı %20-25, erkekte ise %15-18 civarındadır.

Örneğin
1.60m boyunda ve 78 kg ağırlığında olan bir kişinin beden kitle indeksi:
78 / 1.6 x 1.6 = 30.4
TKİ’nin 20-25 kg/m2 olması ideal kabul edilir.

BKİ 25’in üzerinde ama 30’un altında olanlar fazla kilolu, 30’un üzerinde olanlar ise obezdir.

BKİ 40’ın üzerine çıktığında morbid obeziteden söz edilir.
Şişmanlık takibinde beden kitle indeksinin yanı sıra, ideal kilo da kullanılabilir.

İdeal kilo hesabı için geliştirilmiş çeşitli formüller bulunmaktadır.

 

Mesela;

İdeal kilo = Boy – 100 x Boy-150/4
Mevcut kilosu ideal kilonun % 10-20 üzerinde ise fazla kiloluktan söz edilir. İdeal kiloyu %20’den fazla aşmış olanlar ise obez olarak tanımlanır.

Yağ dağılımına göre obezite 2 tipe ayrılır: Erkek ve kadın tipi şişmanlık.
Erkek tipi obezitede yağlar daha çok karın ve göğüste birikmiştir.
Kadın tipi obezitede ise kalça ve uyluktaki yağlar çok artmıştır.
Yalnızca bel çevresi ölçümü veya bel/kalça çevresi oranı iki tip obezitenin ayrılmasına yardımcı olur. Bel/kalça oranının erkekte 0.9’un, kadında 0.8’in üzerine çıkmaması gereklidir. Benzer şekilde bel çevresi erkeklerde 94 cm, kadınlarda ise 80 cm.yi aşmamalıdır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s